Lời ngỏ


Truyện dịch


Truyện ngắn


Truyện thiếu nhi


Nghệ thuật sống


Những bài viết khác


Tạp Bút


Sách


Liên lạc


 

 

 

 

TRUYỆN NGẮN


HAI NGƯỜI ĐÀN BÀ

- Đào Thị Thanh Tuyền - 

 

1.

Mười tám tuổi, giă từ quê nội ở Nha Trang tôi về Cần Thơ ở với bà ngoại. Cả bà nội và bà ngoại hồi ấy đối với tôi đều khắc nghiệt. Một đứa con gái mồ côi cả cha lẫn mẹ, sống với bà nội rồi bà ngoại suốt một thời thơ ấu, tôi như một cái cây, cái cỏ tự phát mà lớn, chẳng ai chú ư ǵ đến những biến chuyển trong tâm hồn hay thể xác của tôi. Hai mươi tuổi, tôi lấy chồng. Tôi quyết định lấy chồng chỉ v́ cái tát và một câu nói của bà ngoại khi tôi đi chơi về khuya:

- Con gái con đứa, đi chơi đêm có ngày chẳng ra ǵ.

Đêm đó, nằm vắt tay lên trán, tôi điểm lại hết trong trí nhớ của ḿnh những người đang theo đuổi, tán tỉnh tôi. Đầu óc của một đứa con gái hai mươi tuổi, nhiều tự ái đối với gia đ́nh, nhiều kiêu hănh đối với những đứa con trai vây đuổi xung quanh, chỉ có một ư nghĩ duy nhất là làm thế nào ra khỏi nhà bà ngoại một cách kiêu hănh. Kiêu hănh ở đây có nghĩ a là có xe đưa, xe rước; có pháo nổ đ́ đùng; có áo dài, khăn cưới.

Trong số các ứng cử viên trong ư nghĩ của tôi lúc đó, Hùng là nhân vật sáng giá nhất: cao, to, đẹp trai, con nhà giàu, lớn tuổi hơn tôi và ít nhất là Hùng chỉ tán tỉnh tôi bằng những ánh mắt nh́n là lạ chứ không như những đứa con trai khác với những lời tán hươu, tán vượn. Ngày hôm sau, t́m đến Hùng, chẳng cần dông dài, tôi nói thẳng:

- Nếu anh thương tôi, ngay ngày mai anh đến nhà tôi và xin phép cưới tôi, c̣n nếu không ngày mốt tôi sẽ về Nha Trang.

Trong ngày hôm ấy, Hùng cuống quưt thuyết phục gia đ́nh. Và ngay ngày hôm sau, một lễ dạm ngơ đă xảy ra đúng như cái kịch bản tôi xâïy dựng trong đầu đêm trước.

Cuộc hôn nhân không thành công ngay đêm đầu sống chung. Tôi không chịu đựng nổi những sự va chạm thô bạo về mặt thể xác giữa hai người khác phái. Ngần ấy tuổi nhưng thuở đó chưa hề có một đứa con trai nào hôn tôi. Tôi chưa hề biết đến những ây yếm, vuốt ve của người yêu, làm sao tôi đủ tinh tế để thấy được những cố gắng và sự thất bại của Hùng khi không chinh phục được tôi. Những ngày sau đó, mọi cố gắng của Hùng đều vô ích. Tôi luôn luôn có một cảm giác sợ hăi khi đêm về phải đối diện với chồng ḿnh. Từ đó, Hùng thay đổi dần dần. Những ân cần chiều chuộng đối với tôi ngày càng thưa, và cho đến một ngày tôi bắt gặp Hùng với một người con gái khác, lúc đó tôi đă có hai đứa con và một cái bào thai chưa đầy hai tháng. Cho dù cuộc sống vợ chồng với Hùng vẫn đầy cảm giác sợ hăi nhưng không hiểu sao tôi là một người đàn bà mắn con. Năm đó tôi hai mươi lăm tuổi.

Hai mươi lăm tuổi, tôi chưa lường được cuộc sống trước mắt sẽ như thế nào với cảnh phải nuôi con một ḿnh. Sau khi ra ṭa ly dị, Hùng đi vượt biên. Tôi một ḿnh với hai đứa con nhỏ: đứa lớn năm tuổi, đứa nhỏ ba tuổi. Cái bào thai trong bụng tôi đành quyết định phải bỏ. Nhưng định mệnh đă giữ nó lại, tôi buộc phải bước xuống khỏi cái bàn trong nhà hộ sinh bởi v́ lúc đó tôi đói quá. Người ta sợ tôi không đủ sức chịu đựng, nhưng chủ yếu là do tôi sợ chết, tôi sợ hai đứa con nhỏ sẽ bơ vơ.

Cái đói, cái nghèo thực sự đến với mẹ con tôi. Con tôi ăn không đủ no, mặc không đủ ấm. Tôi lầm lũi buôn gánh, bán bưng. Trước mắt tôi lúc đó chỉ có những đứa con, mấy mẹ con tôi chỉ có một con đường duy nhất: phải sống cho dù thế nào. Tôi đẻ liền một lúc hai đứa mà không hề biết rằng ḿnh đă mang chúng trong ṿng chín tháng mười ngày. Sự vất vả v́ công việc, sự thiếu ăn của tôi đă khiến chúng chỉ có mỗi đứa một kư tư khi ra đời. Những tháng ngày sau đó, chỉ có toàn nước cháo với muối cho chúng v́ tôi không đủ sữa và không có tiền để mua đường cho con ăn, nhưng không hiểu sao chúng vẫn lớn, vẫn lăn lóc mỗi ngày với tôi cùng quán bánh bèo trước nhà. Mấy mẹ con tôi sống dựa dẫm vào nhau. Tôi nh́n vào chúng để thấy ḿnh phải sống, chúng dựa vào tôi v́ chúng chỉ là nhựng đứa trẻ con....

Rồi số phận cũng đă mỉm cười với tôi trong lúc cùng cực nhất. Người ta đến thuê nhà tôi để làm trạm thu mua lương thực. Lúc đó, v́ đói quá tôi chỉ biết yêu cầu người ta cho gạo đủ ăn mà không hề suy tính rằng tiền thuê nhà lẽ ra cũng không phải nhỏ. Cuộc sống bắt đầu đổi khác , tôi dẹp gánh bánh bèo thay bằng một tủ thuốc lá. Hồi ấy, thuốc lá người ta lót tay cho trạm thu mua dùng không hết, bán rẻ lại cho tôi. Ai muốn nói nhỏ ǵ với người trong trạm,chỉ cần nói với tôi. Cuộc sống thay đổi dần. Đó là năm tôi hai mươi chín tuổi.

Một thời gian, trạm thu mualương thực giải thể. Lúc đó, tôi đă có một số vốn kiến thức về buôn bán gạo. Những người lái buôn ngày trước thỉnh thoảng đến nhà tôi và hỏi thăm một vài kinh nghiệm. Tôi quyết định đi buôn gạo. Người đàn bà với một nhan sắc khá mặn ṃi, không có chồng ràng buộc bao giờ cũng thành công hơn những người khác trong lĩnh vực buôn bán, và cũng chỉ bởi v́ tôi cómột quyết tâm quá lớn: phải cónhững ǵ tốt đẹp nhất cho những đứa con. Tôi lầm lũi mà đi, những cuộc mua bán đều được trả giá ṣng phẳng. Tôi bất chấp mọi nguy hiểm, bất chấp mọi lời gièm pha. Trước mắt tôi, đồng tiền to tát quá. Tôi phải có nó, có nó thật nhiều để bù lại cho những ngày đói khó. Có những khi hai giờ sáng, tôi đă một ḿnh với chiếc xe Honda đàn ông từ Cần thơ đi Vũng Tàu, rồi từ Vũng Tàu về Cần Thơ. Cuộc sống cứ như thế, một người đàn bà với một quyết tâm sắt đá: chỉ lo con ḿnh bị đói. Đứa con gái ngây thơ ngày nào sống với một bà nội khắc nghiệt không c̣n hiện hữu trong tôi. Tôi nh́n xuống mà đi, tôi học thuộc ḷng những bài học của trường đời, những bài học không bao giờ có trong sách vở và trong những lời giáo huấn của bà nội hay bà ngoại.

Thời gian trôi qua, tôi không hề biết soi gương trong mười năm. Năm tôi hai mươi sáu tuổi người ta hỏi tôi mấy đứa con, tôi im lặng. Năm ba mươi sáu tuổi, có người hỏi tôi may đứa con, tôi nói tránh đi: “Hỏi để cộng con anh với con em hay sao?”

Ba mươi sáu tuổi,tôi bắt đầu có những ǵ tôi muốn: nhà cửa xây cất lại, con tôi không những có quần áo đẹp để mặc mà có cả đàn organ để chơi, c̣n có cả những bữa tiệc sinh nhật.... Những người đàn ông bắt đầu nh́n ngắm tôi. Lúc này tôi không c̣n lầm lũi bước đi nữa mà bắt đầu nh́n thẳng, đầu hơi ngẩng cao. Cũng bởi v́ ánh mắt săm soi hay chiêm ngưỡng của những người đàn ông mà tôi bắt đầu tập soi gương trở lại. Cơ thể một người đàn bà sinh nở sớm bao giờ cũng lấy lại sư săn chắc hơn những người đàn bà sinh đẻ muộn. Nh́n vào gương, tôi t́m gặp lại những nét duyên xưa. Bây giờ th́ tôi đă thỏa nguyện. Bốn đứa con gái xinh đẹp,chúng biết thương tôi, hiểu những ǵ chúng có được ngày hôm nay mẹ chúng đă phải đổi bằng tất cả những năm tháng tuổi trẻ với bao mồ hôi, nước mắt... Bây giờ th́ tôi có thể trả lời rằng tôi có mấy đứa con. Nhưng đến lúc tôi sẵn sàng trả lời một cách thật t́nh, th́ h́nh như chẳng c̣n ai hỏi nữa.

*

Biển buổi chiều gió mạnh dần lên, mặt trời đang chầm chậm, mệt mỏi trở về nhà, chuẩn bị đi ngủ chấm dứt một ngày tỏa sáng. Vẫn c̣n đường chân trời phân chia hai màu xanh ngăn cách nước và mây. Trên một kè đá nhỏ có hai người đàn bà ngồi nh́n ra biển tṛ chuyện. Cát trắng mịn màng dưới chân họ chạy dài đến từng con sóng đuổi xô nhau không hề biết mệt. Ngày xưa, họ đă từng có một thời tuổi trẻ giống nhau, nhưng trong ṿng thời gian hai mươi lăm năm xa cách, mỗi người đă đi trên những lối đường riêng. Thời gian đă làm thay đổi cách xưng hô, nhất là ở cái ngưỡng không già, không trẻ. Cách xưng hô thân mật ngày xưa đă nhường cho những lời khách sáo.

- Kể về cậu đi, bao nhiêu năm qua rồi c̣n ǵ, nay cậu sống thế nào?

- Những ǵ mà cậu đă trải qua, đối với ḿnh kinh khủng quá. Cuộc sống của ḿnh khá b́nh yên: học hành, ra trường, đi làm, lấy chồng, sinh con... chẳng có ǵ đáng kể...

- ....

- Thế rồi từ đó dến giờ cậu có quen ai không?

- Có. Khi ḿnh đă có tất cả: nhà cửa, xe cộ,tiền bạc, đột nhiên đôi lúc ḿnh thấy buồn, thấy rỗng. Những ngày khốn khổ không bao giờ ḿnh có cảm giác đó. Thế rồi có nhiều người đến với ḿnh, nhưng chẳng người nào c̣n tự do, ai cũng có vợ con đùm đề và ḿnh rất tỉnh táo để biết rằng, họ đến chưa chắc v́ t́nh yêu. Nhưng ḿnh lại tập yêu, tập t́m lại những cảm giác của một người đàn bà, để rồi sau đó tất cả là sự hụt hẫng, trống vắng. Ḿnh cũng tập uống rượu, tập say, tập hư đốn để xem khi con người hư đốn nó sẽ như thế nào. Cuối cùng ḿnh vẫn không thể nào làm được một người hư đốn. H́nh như tâm hồn ḿnh đă quá chai sạn. Cuộc đời đă dạy cho ḿnh nhiều quá. Bây giờ những đứa con gái của ḿnh đă lớn, ra đường đă có những chàng thanh niên cúi đầu chào bác rất lễ phép. H́nh như ḿnh đă không c̣n trẻ nữa.

 

2.

Gió thổi mạnh hơn, buổi chiều chỉ c̣n lại vạt nắng nhỏ trên đỉnh một ḥn đảo phía xa. Sóng đuổi nhau vào bờ, rồi lại rủ nhau kéo ra, ầm ́, đùa giỡn. Một vài chiếc thuyền nhỏ trôi lênh đênh trên mặt nước giống như những chiếc thuyền giấy đang thả trôi. Đám thanh niên đá banh trên bờ cát rủ nhau về, một vài cặp t́nh nhân phủi cát đứng lên. Chiều đă muộn. Tôi rủ Ngà xuống biển, thói quen ngày xưa của hai đứa học tṛ nhỏ, mỗi khi có giờ nghỉ rủ nhau lang thang ra biển lội nước và đi bộ dọc theo bờ biển. Tôi nh́n kỹ khuôn mặt Ngà, một khuôn mặt già hơn so với số tuổi bốn mươi hai, mái tóc thả dài đang rối đi v́ gió. Ngà đang tự cho rằng ḿnh già trong khi đó bao nhiêu năm rồi tôi vẫn c̣n những cảm giác của ngày nào. Nhiều khi tôi cứ nghĩ rằng: ḿnh chưa kịp lớn nữa làm sao cảm nhận được cái già, có phải v́ cuộc sống tôi quá đỗi b́nh yên (?). C̣n Ngà, trên gương mặt đẹp phảng phất những nỗi thống khổ của thời gian, đó là sự chịu đựng của người đàn bà đă đi qua nhiều năm tháng trong cuộc đời với với rất nhiều nỗi đau phải cất giữ một ḿnh, không có đáy mắt của người đàn ông nào để được tự soi ḿnh vào đó. Nước xô mạnh dưới chân rồi lại kéo ra biển để lại một cảm giác trống rỗng dưới bàn chân. Mỗi một ngày qua chẳng lẽ không cho thời gian ghi lại ǵ trên gương mặt? Tại sao tôi cứ buồn hoài. Có phải khi con người không đối diện với sóng gió của cuộc sống cũng lại thấy ḿnh buồn? Đối với tôi, nỗi buồn là cái ǵ đó mơ mơ, hồ hồ, cho tôi không nắm bắt, lửng lửng, lơ lơ, không đi dến tậm cùng của sự việc.

Aùnh chiều đă tắt, đường chân trời không c̣n nữa, biển và trời ḥa với nhau thành một khối màu xanh đen. Những ngọn hải đăng đă được thắp lên, những chiếc thuyền giấy đă trôi về tận phương nào. Những con sóng cứng đầu, bướng bỉnh không bao giờ biết ngủ vẫn xạc xào dưới chân tôi và Ngà đang im lặng bước đi. Tôi đang cố t́m cho ḿnh một câu giải đáp, một lư lẽ để cảm thấy ḿnh đang rất hạnh phúc, nhưng cứ thấy như ḿnh đang đi ḷng ṿng trong một con đường cụt. Tự nhiên tôi muốn khóc, khóc cho một dồn nén nào đó muốn thoát ra mà không thoát được. Cảm giác trống rỗng của con người thấy ḿnh vừa thoát ra khỏi một giấc ngủ với đầy mộng mị bủa vây lấy tôi. Không hiểu bây giờ Ngà có c̣n đủ cảm xúc để nhận ra điều ǵ là hạnh phúc, điều ǵ là đau khổ trong với quá nhiều những sự kiện đă trải qua trong cuộc đời? Tôi và Ngà vẫn c̣n quá trẻ để nghĩ đến những buổi chiều tà. Riêng tôi, tôi cứ đi t́m hoài cho ḿnh một điều ǵ đó, có đáng trách không khi tôi cứ tự măi dằn vặt ḿnh?

*

Ba tháng sau, Ngà điện thoại cho tôi trong một đêm mùa hè nóng nực, báo tin đứa con gái lớn sắp lấy chồng. Tôi nhẩm tính số tuổi con bé:

- Tại sao lại lấy chồng sớm thế?

- Cháu nó muốn vậy.

- Chồng con bé thế nào?

- Một người đàn ông bằng tuổi ḿnh.

Tôi sợ tôi lại có những đêm mất ngủ để suy nghĩ. Một cuộc hôn nhân chênh lệch hai mươi tuổi không là ǵ cả, nhưng liệu số phận có làm cho Ngà dứt được những khổ đau. Liệu có bao giờ đó là một bản sao? Tôi điện thoại cho thầy giáo cũ của tôi và Ngà báo tin Ngà sắp sửa làm sui. Tôi nghe một tiếng thở dài qua điện thoại:

- Hôm trước Ngà có nhờ thầy luận giùm là số tử vi cho con bé đầu.

Tôi hỏi dồn theo thói quen của một người đàn bà:

- Đường chồng con ra sao?

- Ôi. cũng lận đận lắm!

Tôi biết chắc chắn tối nay ḿnh sẽ bị mất ngủ. Tôi sẽ buồn.rất buồn. Tôi nhớ lại cái dáng thanh mănh và khuôn mặt thật xinh tươi của con bé. Tôi không muốn nó bước vào cuộc sống hôn nhân khi c̣n quá trẻ như thế. Tôi thật sự không muốn. Tôi muốn gọi điện thoại cho cháu để nói rằng thời gian rồi sẽ qua và tuổi trẻ cũng sẽ từng ngày mất đi, con bé c̣n quá trẻ để trói buộc vào một cuộc sống gia đ́nh, tuổi thanh xuân qua đi mau lắm, có biết bao việc cần phải làm... Nhưng có lẽ tôi sẽ chỉ thở dài, mỗi người có mỗi suy nghĩ, mỗi lư lẽ để sống. Đó chỉ là suy nghĩ, lư lẽ của riêng tôi.     

 


Truyện ngắn


Home

Khởi đăng: 20/4/2002 - Cập nhật: 23/9/2003